مقدمهء چاپ پنجم تربيت چيست ؟ « تربيت » در لغت به معناى رشد و افزايش است و مربّى فردى است كه اسباب رشد و افزايش مورد تربيت را فراهم مىسازد ، و كارى صورت مىدهد كه پديده ، كمالات بالقوهء خود را به حالت فعليت درآورد ؛ به تعبير ديگر : هر كمالى كه در پديده است مربوط به خود اوست نه مربّى و اگر به مربّى نسبت داده مىشود به خاطر اين است كه او شرايط رشد را فراهم ساخته تا پديده ، چهرهء واقعى خود را نشان دهد ، و ما اين حقيقت را با مثالى روشن مىسازيم . باغبان پديد آورندهء كمال در درخت نيست بلكه همواركنندهء شرايطى است كه خودِ درخت ، كمالات خود را نشان دهد ؛ زيرا شاخ و برگ و ميوه‌هاى رنگارنگ در دل نهال ، به صورت بالقوّه نهفته است ، اما در هر شرايطى امكان عرضهء كمال نيست ، بلكه تا زمين هموار نباشد و ريشه‌ها فعاليت نكند و درخت از انرژى خورشيد بهره نگيرد و آب به ريشه نرسد امكان اظهار كمال